Dreigt een eeuwige rente van 0 procent?

Peter de Waard, De Volkskrant, 2 september 2020

Niets is eeuwig, antwoordde Jan Wolkers op een vraag over zijn literaire erfenis. ‘Zelfs de piramides van Egypte zullen ooit als gemalen nootmuskaat ter aarde liggen.’ Nadat vorige week de Fed besloot dat een hogere inflatie niet langer een reden zal zijn voor een hogere rente, concludeerden analisten dat de weg openligt voor een eeuwige rente van 0 procent.

Vooral gepensioneerden en spaarders moeten bij deze gedachte in de stress schieten. Het is ook tegennatuurlijk dat er geen beloning meer is voor het uitlenen van geld of dat daar zelfs geld op moet worden toegelegd. Vrijdag maakte ING bekend dat spaarders met een saldo van een kwart miljoen – zeker geen bedrag meer waarvan je stil kunt leven – een negatieve rente van 0,5 procent in hun maag gesplitst krijgen. En het is een kwestie van tijd dat ook spaarders met een saldo van een ton en later van 10 duizend euro hetzelfde lot boven het hoofd hangt. Gisteren bereikte de interbancaire rente een nieuw historisch dieptepunt van -0,56 procent.

Het is een grote paradox. De wereld zucht onder een enorme schuld – ‘verdrinkt in de schulden’, zo kopte een krant – maar de prijs daarvan gaat niet omhoog, zoals volgens het principe van vraag en aanbod het geval zou zijn. Blijkbaar is er naast een enorme vraag naar kapitaal ook een enorm aanbod van kapitaal.

Succesvolle bedrijven zitten door gebrek aan investeringskansen op een enorme geldberg. Alleen Apple heeft al ruim 200 miljard in kas dat ze het liefst ‘teruggeven’ aan aandeelhouders, maar om fiscale redenen niet naar de VS kunnen halen.

Daarnaast is er door de mondiale vergrijzing een enorme spaarpot. Alleen de Nederlandse pensioenfondsen hebben al 1.500 miljard euro aan reserves. Ouderen sparen ook privé tegen de klippen op.

Maar de belangrijkste reden is dat centrale banken massaal schulden opkopen. Er is een vicieuze cirkel ontstaan. Overheden maken schulden, bedrijven maken schulden en hypotheekgevers maken schulden. En de centrale banken kopen al dit schuldpapier (staatsobligaties, bedrijfsobligaties en hypotheekobligaties) op.

Zo verhuist de schuldenberg van gewone crediteuren, zoals pensioenfondsen, verzekeraars en geldmarktfondsen, naar de centrale banken. En zo wordt de rente zo laag gehouden dat de schulden nog zijn te financieren. Indien de rente omhoog zou gaan, zeg tot 4 procent, laat staan tot 8 of 12 procent, zijn alle overheden, bedrijven en hypotheekgevers morgen failliet.

De centrale banken kunnen niet meer stoppen met hun opkoopprogramma omdat niemand deze financiële apocalyps wil riskeren. En de overheden kunnen geld blijven uitgeven omdat het maken van schulden niets kost. De rente moet daarom 0 procent blijven.

Of dat voor eeuwig zal duren is te betwijfelen – eens barst de bom – maar misschien zal de rente van 0 procent de laatste Wolkers op de literatuurlijst overleven.

https://krant.volkskrant.nl/titles/volkskrant/7929/publications/1042/pages/14

“Deze artikelen van Peter de Waard mogen op deze site worden geplaatst met toestemming van de Volkskrant.” d.d. 28 september 2020.

Print Friendly, PDF & Email