Pensioenen en roofkapitalisme

Er wordt vaak geklaagd over het gedrag van de private equity-fondsen, de roofkapitalisten. Die kopen bedrijven op, splitsen de lucratieve delen van de niet-lucratieve delen en verkopen ze met vaak grote winsten weer door. In het voortbestaan van die opgekochte bedrijven zijn ze niet geïnteresseerd, alleen in snelle winsten.

Vandaag stond hierover een artikel in De Volkskrant van de hand van Cees Grimbergen en wat blijkt, onze pensioenfondsen faciliteren mede dat roofkapitalisme. Lees het onderstaande artikel en je weet hoe dat komt.

Cees Grimbergen, programmamaker

Met het geld van miljoenen Nederlanders wordt een bizar gokspel gespeeld.

Financiële sprinkhanen worden ze genoemd. Of Engelse aasgieren. In de berichtgeving over de Hema wordt gewezen op de langdurige kwalijke rol van buitenlandse investeerders, ook wel ‘private equity’ genoemd. Zo ook Bert Wagendorp die over ‘buitenlandse roofkapitalisten’ schreef toen hij de Hema vorige week tegen het licht hield.

Het klopt dat investeerders als KKR (New York) en Lion Capital (Londen) sinds 2004 honderden miljoenen euro’s verdienden aan het plunderen van de Hema. Als je het hele voormalige Vendex/KBB-concern (o.a. de Bijenkorf en V&D) vanaf 2004 beschouwt, beloopt het ontvreemde bedrag − ‘rendement’ in beleggerstermen − boven een miljard euro. Ook roofkapitalist SUN Capital (Florida) pakte nog enkele tientallen miljoenen uit het zieltogende V&D, terwijl het deed alsof het er geld op toelegde.

In de beschrijving van deze gang van zaken blijft onbelicht dat Nederlandse pensioenfondsen de ware aasgieren zijn. Alle grote Nederlandse pensioenfondsen zien ‘de klauwen van angelsaksische opkoopfondsen’ (typering Peter de Waard) als verdienmodel. De pensioenbeleggers beschouwen deze ‘private equity’-investeerders zonder moraal als een rendabele manier om pensioenkapitalen weg te zetten. Terwijl Nederlandse burgers, de premiebetalers, niet weten dat hun geld wordt misbruikt voor dubieuze investeringstechnieken van sprinkhaanfondsen.

Een voorbeeld. De Volkskrant van 28 mei jl. beschreef hoe Nederlandse kinderdagverblijven van KidsFoundation en Partou door de Canadese ‘private equity’-investeerder Onex werden volgestopt met schulden. Voor die schulden vraagt ‘investeerder’ Onex dan een woekerrente. De investeerders achter Onex zijn … ABP, PFZW, Pensioenfonds Horeca en Pensioenfonds Bouw. Zo investeert Pensioenfonds Zorg en Welzijn van onze verpleegkundigen 200 tot 400 miljoen euro in Onex, blijkt uit onderzoek van MAX. ABP, PF Horeca en PF Bouw gebruiken een tussenpartij voor hun Onex-investering. Deze tussenpartij, mondiaal een van de machtigste in ‘sprinkhanenland’, is het aan de Amsterdam-Zuidas gevestigde Alpinvest; het grootste pensioengeheim van Nederland. De pensioenfondsen hebben 41 miljard euro van miljoenen premiebetalers bij Alpinvest ondergebracht. Alpinvest op haar beurt schuift pensioengeld door naar honderden andere sprinkhaanfondsen, onder andere Onex.

Belastingontwijking

Via Alpinvest brengen Nederlandse pensioenfondsen dus schade toe aan ook Nederlandse bedrijven. Een van de bij Alpinvest aangesloten aasgieren is Apax, dat ooit 110 miljoen uit het voormalige krantenconcern PCM (o.a. Volkskrant) haalde.

Ook belastingontwijking is een lucratieve pensioeninvestering. Zie de gang van zaken rond Intertrust, Nederlands marktleider in fiscale constructies. Alpinvest schoof pensioenpremies van Nederlandse ambtenaren (ABP) en verpleegkundigen (PFZW) door naar ‘private equity’-investeerder Waterland. Die sprinkhaan belegde pensioengeld in Intertrust, ook gevestigd op de Kaaimaneilanden. Pensioenuitvoerders APG en PGGM waren betrokken in deze deal. In het voorjaar van 2013 verkocht Waterland Intertrust aan de Amerikaanse belegger Blackstone (dat ook weer miljarden aan Nederlandse pensioengeld beheert).

Transactiewinst in drie jaar tijd: 425 miljoen euro. Daarvan vloeide meer dan 250 miljoen naar ABP en PFZW. De overige 175 miljoen euro werden door de topmanagers van Alpinvest, Waterland, APG en PGGM verdeeld. Indirect − en onwetend − profiteerden ambtenaren, leraren en verpleegkundigen via hun pensioengeld van belastingontwijking. Blackstone is trouwens de sprinkhaan die nu met Nederlands pensioengeld greep op de Amsterdamse huurwoningenmarkt probeert te krijgen.

Het is een enorm dilemma voor de pensioenfondsen. Gaan ze mee in deze dubieuze constructies van Wall Street en Zuidas? Het FNV-ledenparlement wil sinds 2015 van private equity-beleggingen af. Het FNV-bestuur en de Pensioenafdeling weigeren aan die wens tegemoet te komen. Je zou denken dat minister Koolmees en zijn Pensioenakkoord iets over deze sprinkhaanconstructies te berde brengen. Niets van dat. Pensioenfondsen, vakbonden en de Sociaal Economische Raad (‘de polder’) houden de uitwassen van ‘private equity’ stil.

De komende zes jaar moet het extreem gecompliceerde, onuitvoerbare en voor gewone premiebetalers onbegrijpelijke Pensioenakkoord worden uitgewerkt. Koolmees, de pensioenindustrie en ‘de polder’ houden de onuitvoerbaarheid ervan stil. Zoals ze discreet zwijgen over de profiterende rol van pensioenfondsen in de trucs van ‘de sprinkhanen’.

De pensioenwereld, waarin de vakbonden machtig zijn, houdt niet van kritische vragen. En al helemaal niet van het onder ogen zien van de pijnlijke feiten.

De Volkskrant, 16 juni 2020. Cees Grimbergen is programmamaker en maakte de docuserie Zwarte Zwanen over de pensioenwereld.

Print Friendly, PDF & Email