Ruilen tussen generaties

Domein E: Ruilen over de tijd

Economisch gezien onderscheiden we drie fasen in het leven van de mens: jongeren, werkenden en ouderen. Tussen deze levensfasen wordt geruild over de tijd. Dat gebeurt onder andere via de overheid. De werkenden dragen belasting en premies af aan de overheid en de overheid geeft dit geld uit aan voorzieningen en uitkeringen.

Overdracht van inkomen: betalen of ontvangen van de overheid

Jongeren ontvangen zorg en onderwijs. Ze betalen geen belasting: ze zijn netto ontvangers van overdrachten.

Ouderen ontvangen AOW en zorg. Ze betalen wel belasting, maar ontvangen meer: ze zijn ook netto ontvangers.

Werkenden betalen premies en belasting. Ze ontvangen ook overdrachten van de overheid, maar ze betalen meer: ze zijn netto betalers.
In feite betalen de werkenden dus alle consumptie van de jongeren en de ouderen.

In onderstaande grafiek geeft de zwarte lijn weer het profijt van de overheid (x € 1.000) naar leeftijd op dit moment. De rode stippellijn geeft weer wat de gevolgen zijn van het verhogen van de pensioenleeftijd en andere onderdelen van het overheidsbeleid van Rutte II.

Nettoprofijt_2010-2060_aangep_def
Bron: CPB

Overdracht van vermogen: het opbouwen van vermogen voor later

Werkenden sparen een vermogen bij elkaar dat ze gebruiken na hun pensioen. Ze hebben hun consumptie uitgesteld tot een later tijdstip. Hierdoor ruilen ze over de tijd.

Andere overdrachten: beïnvloeders van toekomstige welvaart

Andere vormen van overdracht over de generaties zijn bijvoorbeeld:

  • Wetenschap: kennis wordt overgedragen naar toekomstige generaties;
  • Niet duurzame productie: leidt tot milieuproblemen, uitputting van grondstoffen;
  • Duurzame productie: de welvaartskansen van toekomstige generaties wordt niet geschaad.

Ω